Samsun ili İkadım Ölçeğinde Sünger Şehir veya Yağmur Suyu Geçirimli Şehir Kavramı

Küresel iklim değişikliğinin tetiklediği hidrometeorolojik anomaliler, kentlerin geleneksel altyapı sistemlerini, özellikle de Samsun gibi topografik ve meteorolojik açıdan kırılgan kıyı kentlerini, benzeri görülmemiş bir baskı altına almaktadır. Karadeniz Bölgesi’nin metropolü niteliğindeki Samsun, İlkadım ilçesi özelinde, bu baskıyı “aşırı kentleşme yoğunluğu”, “dik topografik yapı” ve “değişken yağış rejimleri” üçgeninde şiddetli bir şekilde hissetmektedir. Bu kapsamlı araştırma raporu, Samsun İlkadım için önerilen “Sünger Şehir” (Sponge City) modelini; yalnızca estetik bir peyzaj düzenlemesi olarak değil, kentin gri altyapısının (beton, asfalt, boru hatları) yeşil ve mavi altyapı (toprak, bitki örtüsü, su tutma alanları) ile hibrit birleşimi olarak ele alan stratejik bir mühendislik ve şehir planlama zorunluluğu olarak konumlandırmaktadır.

Mevcut kentsel planlama paradigması, yağmur suyunu “kentten en hızlı şekilde uzaklaştırılması gereken bir atık” olarak kodlamışken, Sünger Şehir modeli suyu “yerinde yönetilen, depolanan ve bir kaynak olarak kullanılan” bir değere dönüştürmeyi hedefler. Rapor, 2012 yılında yaşanan ve can kayıplarına yol açan taşkın felaketlerini 1, kent merkezindeki ısı adası etkisinin %179 oranında artan “en güçlü” ısınma bölgelerini 2 ve İstiklal (Çiftlik) Caddesi gibi ana arterlerdeki geçirimsiz yüzey tercihlerini 3 temel alarak, İlkadım’ın mevcut kentsel morfolojisini derinlemesine analiz etmektedir. Hastanebaşı’ndan sahile inen suyun kinetik enerjisini yönetmek için teraslama teknikleri, Mert Irmağı havzasında taşkın yatağı restorasyonu ve kamu binalarında dikey yeşil sistemler, teknik, ekonomik ve ekolojik boyutlarıyla detaylandırılmıştır.

1. Giriş: Kentsel Hidrolojide Paradigma Değişimi ve Samsun Örneği

1.1. Geleneksel Gri Altyapının Tükenişi ve Çıkmazlar

Yirminci yüzyılın başından itibaren hakim olan modern şehircilik anlayışı, kentsel yüzeylere düşen yağmur suyunu, insan sağlığını ve yapısal bütünlüğü tehdit eden bir unsur olarak görmüş ve bu suyu mümkün olan en kısa sürede, kapalı boru sistemleri aracılığıyla kentsel dokunun dışına atmayı birincil hedef olarak belirlemiştir. “Gri altyapı” olarak adlandırılan bu sistem; beton kanallar, asfalt yollar ve yer altı yağmur suyu şebekelerinden oluşur. Ancak Samsun gibi topoğrafyası eğimli ve yağış rejimi, iklim değişikliği etkisiyle ani ve şiddetli sağanaklar (flash floods) karakterine bürünen kıyı kentlerinde bu model işlevsiz kalmaktadır.

Beton ve asfalt yüzeylerin kontrolsüz artışı, toprağın doğal infiltrasyon (sızma) kapasitesini neredeyse sıfıra indirmiştir. Geleneksel bir orman veya mera alanında yüzey akış katsayısı %10-20 seviyelerindeyken, İlkadım gibi yoğun yapılaşmış merkezlerde bu oran %90-95 seviyelerine ulaşmaktadır. Yani düşen yağmurun neredeyse tamamı, toprakla buluşamadan, hızla akışa geçmekte, kirleticileri bünyesine katarak kanalizasyon sistemlerine yüklenmekte ve nihayetinde denize deşarj edilmektedir. Bu durum, kanalizasyon sistemlerinin kapasitesini aşarak taşmalara, deniz suyu kalitesinin bozulmasına ve kentsel sellerin rutin bir doğa olayı gibi algılanmasına neden olmaktadır.

1.2. Sünger Şehir (Sponge City) Konsepti: Doğayı Taklit Eden Mühendislik

Sünger Şehir modeli, kentsel tasarımın suyun doğal hidrolojik döngüsünü taklit edecek (biomimicry) şekilde yeniden kurgulanmasıdır. Temel prensip, kentin geçirimsiz bir kabuk yerine, tıpkı bir sünger gibi davranarak suyu yağış anında emmesi, bünyesinde tutması, filtrelemesi ve ihtiyaç duyulduğunda veya doğal akış rejimiyle yavaşça sisteme geri vermesidir.4 Bu yaklaşım tek bir teknik değil, “Yeşil Altyapı” (Green Infrastructure) teknolojilerinin bütüncül bir setidir.

Sünger Şehir mekanizması dört ana operasyonel fazdan oluşur:

1. Yakalama (Capture – Source Control): Suyun düştüğü ilk yüzeyde (çatı, kaldırım, park) tutulması, akışa geçmesinin engellenmesi.
2. Yavaşlatma (Slow – Conveyance Control): Özellikle İlkadım gibi eğimli arazilerde, yerçekimi etkisiyle hızlanan suyun kinetik enerjisinin düşürülmesi.
3. Sızdırma (Infiltrate – Groundwater Recharge): Suyun beton yerine toprak veya geçirimli katmanlar üzerinden yeraltı akiferlerine transfer edilmesi.
4. Depolama ve Yeniden Kullanım (Store & Reuse): Emilen suyun fazlasının yer altı veya yer üstü sarnıçlarda depolanarak, kurak dönemlerde park sulaması, yol temizliği veya rezervuar olarak kullanılması.

1.3. Samsun-İlkadım Ölçeğinde Sistemin Kritiği ve Gerekliliği

İlkadım ilçesi, Sünger Şehir modeline geçiş için Türkiye’deki en kritik laboratuvarlardan ve pilot bölgelerden biri olma potansiyeline sahiptir. Bu zorunluluk üç temel sacayağına oturmaktadır:

• Coğrafi Zorluk (Eğim ve Akış Hızı): İlkadım’ın morfolojisi, Karadeniz kıyısından güneye doğru hızla yükselen bir topografyaya sahiptir. Hastanebaşı, Kökçüoğlu, Zeytinlik gibi üst kotlardaki mahallelerden 5 sahile (Mecidiye, Çiftlik, Cumhuriyet Meydanı) inen dik yamaçlar, yağmur suyunu kontrolsüz bir “sel şelalesine” dönüştürmektedir. Geleneksel altyapı, bu hızdaki bir kütlesel su hareketini yönetecek hidrolik kapasiteye sahip değildir.
• Karadeniz Yağış Rejimi ve Değişen İklim: Bölgenin yağış karakteristiği, uzun süreli çisenti yağışlardan, kısa süreli ve çok şiddetli konvektif yağışlara evrilmiştir. 2012 yılında yaşanan felakette, 35 yıllık günlük ortalamanın 30-60 katı yağışın (127 mm) sadece birkaç saat içinde düşmesi 1, mevcut altyapı tasarım kriterlerinin (design storm) artık geçersiz olduğunu kanıtlamaktadır.
• Yoğun Betonlaşma ve Isı Adası Etkisi: İlkadım, yapı stoğunun son derece sıkışık olduğu, açık alanların minimum düzeyde kaldığı eski bir yerleşimdir. 2000-2020 yılları arasında Samsun merkezinde yeşil alan miktarı %14,1 azalırken, yapılaşmış alanların yüzey sıcaklığı 43,44 °C’ye kadar çıkmıştır.2 Sünger şehir uygulamaları, sadece su yönetimi değil, aynı zamanda sağladığı buharlaşma (evapotranspirasyon) yoluyla kenti serinletme ve mikro klimayı düzenleme işlevi görecektir.

2. Mevcut Durum Analizi: Riskler, Fırsatlar ve Altyapı Envanteri

2.1. Hidrometeorolojik Geçmiş ve Risk Haritası Analizi

Samsun’un sel geçmişi, altyapı yetersizliğinin ve yanlış yer seçiminin trajik kanıtlarıyla doludur. Özellikle 4 Temmuz ve 6 Ağustos 2012 tarihlerinde yaşanan taşkınlar, kentin kırılganlığını gözler önüne sermiştir. Bu felaketlerde Mert Irmağı havzası ve Yılanlı Dere kolu ana yıkım ekseni olmuş, taşkın suları dere yatağının doğal sınırlarını aşarak TOKİ konutlarının bodrum katlarını ve Samsun Organize Sanayi Bölgesi’ni sular altında bırakmıştır. Toplamda 12 vatandaşın hayatını kaybettiği bu olayda, 1111 konut ve 1507 işyeri zarar görmüştür.1

Bu felaketlerin analizi, sorunun sadece yağış miktarı (m²’ye 127 mm) olmadığını göstermektedir. Sorun, “Alçak Basınç” sistemine bağlı ani sağanakların, havza tabanındaki geçirimsiz yüzeylerle karşılaşmasıdır. Yılanlı Dere ve Mert Irmağı’nın taşkın ovası olan bölgelerin yapılaşmaya açılması ve dere yataklarının beton duvarlarla hapsedilmesi, suyun doğal yayılma (laminasyon) alanını yok etmiştir. Su, betona çarptığında hızı artmakta ve yıkıcı gücü katlanarak mansap noktasına (denizle buluşma noktasına) iletilmektedir.

2.2. Kentsel Isı Adası (UHI) ve Yeşil Alan Kaybı

Samsun’un uydu görüntüleri üzerinden yapılan uzaktan algılama analizleri (Landsat 8 OLI/TIRS), İlkadım ilçesindeki ekolojik dengenin bozulmasını sayısal verilerle doğrulamaktadır. 2000 ile 2020 yılları arasında yapılan analizlerde, kent merkezindeki yeşil alan miktarının %14,1 oranında azaldığı tespit edilmiştir. Buna karşılık, “En Güçlü” kategorisindeki kentsel ısı adası etkisi %179 oranında artış göstermiştir.2 Beton, asfalt ve koyu renkli çatı yüzeyleri, gün boyu güneş radyasyonunu absorbe ederek depolamakta ve gece boyunca bu ısıyı geri vererek kentin soğumasını engellemektedir. Bu termal dengesizlik, sadece insan konforunu düşürmekle kalmaz, aynı zamanda yerel hava akımlarını değiştirerek konvektif yağışların şiddetini artırma potansiyeline sahiptir.

2.3. Mevcut Altyapı Projelerinin Sünger Şehir Perspektifiyle Eleştirisi

Samsun’da yürütülen güncel kentsel dönüşüm ve altyapı projeleri incelendiğinde, ne yazık ki modern yağmur suyu yönetimi ilkeleriyle çelişen uygulamalar göze çarpmaktadır.

• İstiklal (Çiftlik) Caddesi Örneği: Kentin en işlek yaya ve ticaret aksı olan Çiftlik Caddesi’nde gerçekleştirilen son yenileme çalışması, Sünger Şehir felsefesinden net bir sapmayı temsil etmektedir. Caddede daha önce bulunan doğal granit taş kaplamalar, yerlerinden sökülerek yerine sıcak asfalt dökülmüştür.3 Doğal granit taşlar, aralarındaki derz boşlukları sayesinde, sınırlı da olsa yüzey suyunun zemine sızmasına olanak tanırken, asfalt kaplama tamamen geçirimsiz (impervious) bir yüzey yaratmaktadır. Esnafın ve araç sahiplerinin “sürüş konforu, sessizlik ve su sıçratmama” yönündeki talepleri 3, uzun vadeli sel risk yönetimine tercih edilmiştir. Caddede “Sıfır Atık” projesi kapsamında geri dönüşüm kutularının yerleştirilmesi 7 çevresel farkındalık adına olumlu olsa da, zeminin geçirimsiz hale getirilmesi hidrolojik sürdürülebilirlik açısından büyük bir geriye gidiştir.
• Mert Irmağı Islah Projesi: Mert Irmağı üzerinde devam eden ıslah çalışmaları, dere yatağının 60 metreden 80 metreye çıkarılmasını ve forekazıklarla güçlendirilmesini içermektedir.9 Ancak proje detaylarında, suyun doğal akışını destekleyecek yeşil kıyı şeritleri, taşkın parkları veya geçirimli bölgelere dair bir bilgi bulunmamaktadır. Islah çalışması, suyu beton duvarlar arasına hapsederek akış hızını artıran klasik bir gri altyapı çözümüdür. Bu yaklaşım, suyun yatak içinde hızlanmasına ve mansap bölgesinde ani su yükselmelerine neden olma riski taşımaktadır.

3. Teknik Mekanizma: Samsun Coğrafyası İçin Mühendislik Çözümleri

Samsun İlkadım’ın topografik yapısına uygun Sünger Şehir teknikleri, standart düz arazi uygulamalarından farklılaşmak zorundadır. Eğim faktörü, suyun tutulmasını zorlaştırdığı için “Eğim Yönetimi” ve “Yüzey Geçirimliliği” stratejileri entegre edilmelidir.

3.1. Eğimli Arazilerde Biyolojik Tutma Sistemleri (Bioretention on Slopes)

Hastanebaşı, Kökçüoğlu gibi üst mahallelerden merkeze inen yollar ve parseller için standart yağmur bahçeleri etkisiz kalacaktır. Literatür, eğimin %5’i geçtiği durumlarda suyun bahçe içinde durmayacağını ve erozyona neden olacağını belirtmektedir.10 Bu nedenle, Samsun’un dik yamaçları için özelleştirilmiş mühendislik çözümleri zorunludur.

3.1.1. Teraslanmış Yağmur Bahçeleri (Terraced Rain Gardens)

Dik yamaçlarda, arazi basamaklandırılarak (seki teraslar) düzlem yüzeyler oluşturulmalı ve suyun hızı “yerçekimi frenlemesi” ile kesilmelidir.

• Set Duvarları ve Bermler (Check Dams & Berms): Her terasın bitiminde taş, beton veya sıkıştırılmış topraktan setler (berm) inşa edilmelidir. Eğim %6’nın üzerine çıktığında, bu setlerin arası sıklaştırılmalı ve daha sağlam malzemeler (kaya, gabion duvar) kullanılmalıdır.11 Bu setler, suyun akışını fiziksel olarak engelleyerek arkalarında geçici göllenme alanları oluşturur.
• İnfiltrasyon ve Drenaj: Terasların tabanı, geçirimliliği yüksek (kumlu tınlı) toprakla doldurulmalı, altına ise çakıl drenaj tabakası serilmelidir. Eğer doğal zemin (sub-soil) killi ve geçirimsiz ise (Samsun’un bazı bölgelerinde olduğu gibi), çakıl tabakasının içine delikli drenaj boruları (underdrain) yerleştirilerek, süzülen su kontrollü bir şekilde şehir şebekesine veya bir alt terasa aktarılmalıdır.12

3.1.2. Biyo-Hendekler (Bioswales)

Yol kenarlarında, özellikle sahile dik inen caddelerde, suyun hızını kırmak için lineer, bitkilendirilmiş hendekler tasarlanmalıdır.

• Kaya Setleri (Rock Weirs): Eğimli yollarda hendek içine her 5-10 metrede bir kaya setleri yerleştirilmelidir.14 Bu setler, suyun akış hızını keserek türbülansı azaltır ve suyun toprakla temas süresini artırır.
• Bitki Seçimi: Hızlı akışa dayanıklı, derin köklü ve Samsun iklimine uygun yerel türler (eğrelti otları, kızılağaç, fındık gibi suyu seven bitkiler) seçilmelidir. Bitki kökleri toprağı tutarak erozyonu engellerken, yapraklar suyun buharlaşmasını sağlar.

3.2. Düz Alanlarda Geçirimli Kaplamalar ve Depolama

Çiftlik Caddesi, Cumhuriyet Meydanı ve okul bahçeleri gibi düz veya az eğimli alanlarda (%2-5 eğim), suyun yüzeyde birikmesini önlemek için şu teknikler uygulanmalıdır:

• Geçirimli Beton ve Asfalt: Geleneksel asfaltın aksine, ince agrega (kum) oranı azaltılarak boşluklu bir yapı elde edilir. Su, kaplamanın içinden geçerek alttaki mıcır tabakasına (rezervuar) süzülür. Bu tabaka, suyu geçici olarak depolar ve yavaşça zemine verir.a
• Modüler Izgara Sistemleri: Otopark alanlarında, çim veya çakıl dolgulu plastik/beton ızgaralar kullanılarak araç yük taşıma kapasitesi korunurken, yüzeyin %40-60 oranında geçirgen olması sağlanır.
• Yeraltı Modüler Depolama: Okul bahçeleri veya parkların altına yerleştirilen “lego” benzeri plastik modüler tanklar, büyük hacimli suları depolayarak taşkın anında şebekeyi rahatlatır ve sonrasında sulama suyu olarak kullanılır.

4. İlkadım İçin Örnek Uygulama Senaryoları ve İyileştirme Planları

Bu bölüm, Samsun’un mevcut kentsel dokusunda belirlenen kritik noktalar için özelleştirilmiş, “terzi işi” çözüm önerilerini içermektedir.

4.1. Senaryo A: İstiklal (Çiftlik) Caddesi Dönüşümü – “Yeşil Koridor”

Mevcut durumda asfaltla kaplanan Çiftlik Caddesi, yoğun yağışlarda suyu yüzeyden hızla aşağı mahallelere ileten bir “sel otoyolu” işlevi görmektedir.

Öneri: Asfaltın tamamen sökülmesi maliyetli olabileceğinden, hibrit bir dönüşüm stratejisi izlenmelidir.

• Lineer Yağmur Bahçeleri: Caddenin her iki yanındaki otopark cepleri ve kaldırım kenarları, belirli aralıklarla sökülerek “Yağmur Suyu Hasadı Kanallarına” dönüştürülmelidir. Bu alanlar, yol kotundan 10-15 cm aşağıda tasarlanarak, asfalt üzerinden gelen suyun bu yeşil ceplere dolması sağlanmalıdır.15
• Yapısal Toprak (Structural Soil): Cadde boyunca dikilen ağaçların köklerinin, yol altyapısına zarar vermeden suyla buluşabilmesi için taş ve toprak karışımı özel bir altyapı kullanılmalıdır. Bu sayede ağaçlar, yeraltı suyuyla beslenerek daha geniş taç yapabilir ve gölgeleme etkisiyle caddedeki ısı adası etkisini azaltabilir.

4.2. Senaryo B: Okul Bahçeleri – “Sünger Kampüsler”

İlkadım’daki okul bahçeleri (örn. 23 Nisan Ortaokulu, İstiklal İlkokulu gibi) genellikle tamamen beton veya asfaltla kaplıdır. Bu alanlar, çocuklar için güvenli oyun alanı sağlamakla birlikte, ısı stresinin en yüksek olduğu ve suyun hiç emilmediği bölgelerdir.

Öneri:

• Depasfaltizasyon (De-paving): Okul bahçelerinin aktif oyun alanları (basketbol sahası vb.) dışındaki “ölü alanları” ve bina çevresindeki beton bantlar kırılarak geçirimli yeşil alanlara dönüştürülmelidir.
• Eğitici Peyzaj: Oluşturulan yağmur bahçeleri, öğrenciler için birer açık hava laboratuvarı olarak kullanılabilir. Suyun döngüsü, bitki yetiştirme ve ekoloji dersleri bu alanlarda uygulamalı olarak işlenebilir.
• Yeraltı Sarnıçları: Okul çatılarından gelen yağmur suyu, bahçe altına gömülecek depolarla toplanarak tuvalet rezervuarlarında ve bahçe temizliğinde kullanılabilir.4

4.3. Senaryo C: Mert Irmağı – “Ekolojik Tampon Bölge”

Mevcut ıslah projesindeki dikey beton duvar yaklaşımı, modern su yönetiminde “kanalizasyon” mantığıdır ve taşkın riskini azaltmak yerine öteler.

Öneri:

• Kademeli ve Yeşil Kıyı (Terraced Green Banks): Irmağın yapılaşmanın izin verdiği kesimlerinde, beton duvarlar yerine, su seviyesine göre inip çıkabilen kademeli yeşil şevler oluşturulmalıdır. Bu alanlar, taşkın anında suyun yayılmasına izin vererek (retention) suyun yüksekliğini düşürürken, normal zamanda rekreasyon alanı (yürüyüş yolu, park) olarak kullanılır.
• Biyo-Filtreleme: Projedeki tersip bentleri 9, sadece kum tutucu fiziksel engeller olarak değil, aynı zamanda suyun hızını kıran ve suyu bitkiler yoluyla temizleyen “yapay sulak alanlar” (constructed wetlands) olarak revize edilmelidir.

4.4. Senaryo D: Kamu Binaları Çatıları – “Mavi-Yeşil Çatılar”

Valilik, Belediye ve diğer kamu binalarının geniş çatı yüzeyleri, yağmur suyunu toplayan devasa havzalardır.

Öneri:

• Yeşil Çatı (Green Roof): Çatıların statik yükü kaldıran kısımları, sedum türü az bakım gerektiren bitkilerle kaplanmalıdır. Bu katman, yağmur suyunun %50-60’ını tutar ve binanın ısı yalıtımına katkı sağlar.
• Mavi Çatı (Blue Roof): Yeşil çatı yapılamayan alanlarda, suyun tahliyesini geciktiren (detention) özel vanalar ve su tutucu çakıl katmanları kullanılarak, yağmurun kanalizasyona deşarjı 24 saate yayılmalıdır.

5. Uygulama Zorlukları, Maliyet ve Politika

5.1. Mühendislik ve Bakım Zorlukları

Sünger şehir sistemlerinin en büyük operasyonel riski “tıkanma”dır (clogging). Samsun gibi rüzgarlı ve inşaat faaliyetlerinin yoğun olduğu bölgelerde, toz ve sedimentler geçirimli betonların ve yağmur bahçelerinin gözeneklerini zamanla doldurabilir.

• Çözüm: İlkadım Belediyesi bünyesinde özel bir “Yeşil Altyapı Bakım Timi” kurulmalıdır. Yılda en az iki kez, özellikle sonbahar yaprak dökümü sonrası ve ilkbahar öncesi, vakumlu temizlik araçlarıyla gözenek temizliği yapılmalı ve biyolojik hendeklerdeki biriken sedimentler temizlenmelidir.

5.2. Maliyet Analizi ve Ekonomik Fayda

İlk yatırım maliyeti (CAPEX) açısından, Sünger Şehir uygulamaları geleneksel asfalttan m² başına %10-15 daha pahalı olabilir. Ancak “Yaşam Döngüsü Maliyeti” (Lifecycle Cost – OPEX) analizinde durum tersine döner:

• Kaçınılan Maliyetler: 2012 selinde oluşan ve milyonlarca lirayı bulan maddi hasarın 1, iş gücü kaybının ve hepsinden önemlisi can kayıplarının önlenmesi, yatırımın kendini amorti etmesini sağlar.
• Enerji ve Sağlık: Isı adası etkisinin azalması, çevredeki binaların klima enerji sarfiyatını %5-10 oranında düşürür. Ayrıca daha yeşil bir çevre, kent sakinlerinin mental ve fiziksel sağlığına pozitif katkı sağlar.

5.3. Yasal Çerçeve ve Teşvikler

Samsun Büyükşehir Belediyesi, İmar Yönetmeliği’nde yapacağı revizyonlarla bu dönüşümü kurumsallaştırmalıdır.

• Parsel Bazlı Yağmur Suyu Yönetimi: 1000 m² üzerindeki yeni inşaatlarda, çatı ve bahçe suyunun doğrudan kanalizasyona verilmesi yasaklanmalı; sarnıç, yağmur bahçesi veya sızdırma kuyusu zorunlu hale getirilmelidir.
• Emlak Vergisi İndirimi: Mevcut binalarında geçirimsiz beton yüzeyleri kaldırıp yeşil alana dönüştüren veya yağmur suyu hasadı sistemi kuran mülk sahiplerine, %5-10 oranında Emlak Vergisi indirimi veya Su Faturası indirimi uygulanabilir.

6. Sonuç: İlkadım İçin Yol Haritası

Samsun İlkadım için “Sünger Şehir” modeli, sadece çevresel bir duyarlılık değil, kentsel güvenlik ve sürdürülebilirlik için yaşamsal bir mühendislik zorunluluğudur. Hastanebaşı’nın dik yamaçlarından Mert Irmağı’nın düzlüklerine kadar suyun her damlasının hızı, yönü ve miktarı tasarlanmalıdır. Mevcut Çiftlik Caddesi ve Mert Irmağı projeleri, eski “suyu defetme” paradigmasının ürünleridir ve iklim değişikliği çağında yetersiz kalmaya mahkumdur.

Acil Eylem Planı:

1. Pilot Proje: Hastanebaşı veya Kökçüoğlu Mahallesi’nde, eğimi yüksek bir sokakta “Yeşil Sokak” (Green Street) dönüşümü başlatılarak, teraslama ve biyo-hendeklerin performansı test edilmelidir.
2. Moratoryum: Mert Irmağı kıyısındaki betonlaşma odaklı ıslah projesi durdurulmalı, “Taşkın Parkı” ve “Doğal Kıyı” konseptleri projeye entegre edilmelidir.
3. Veri İzleme: Şehrin kritik noktalarına yerleştirilecek sensörlerle yağış-akış ilişkisi, toprak nem oranları ve yeraltı su seviyeleri anlık olarak izlenerek, sistemin verimliliği ölçülmelidir.

Samsun, Karadeniz’in hırçın sularıyla savaşmak yerine, onlarla uyum içinde yaşamayı öğrenen, suyunu yöneten ve felaketleri fırsata çeviren bir “Mavi-Yeşil Kent” modeline dönüşme potansiyeline sahiptir.

Çalışma Kaynakları

1. SAMSUN’DA MEYDANA GELEN 4 TEMMUZ VE 6 AĞUSTOS 2012 TAŞKINLARININ KLİMATİK ANALİZİ – Istanbul University Press, accessed on January 15, 2026, https://iupress.istanbul.edu.tr/journal/jgeography/article/samsunda-meydana-gelen-4-temmuz-ve-6-agustos-2012-taskinlarinin-klimatik-analizi?id=506456
2. Kentsel peyzaj planlamada ısı adası oluşumunun uzaktan algılama yönetimi ile analizi; Samsun örneği, accessed on January 15, 2026, https://acikerisim.kastamonu.edu.tr/items/7c03846c-8d92-4f13-8242-06d7d2430fbb
3. Çiftlik Caddesi’nde Esnafın Asfalt Sevinci Ticaretine Yansıdı – Bafra Ajans, accessed on January 15, 2026, https://www.bafraajans.com/amp/haber/ciftlik-caddesinde-esnafin-asfalt-sevinci-ticaretine-yansidi-131000.html
4. Sünger Kentlerle İklime Uyum – KURIOUS, accessed on January 15, 2026, https://kurious.ku.edu.tr/sunger-kentlerle-iklime-uyum/
5. Hastanebaşı Cami, cami, Samsun, İlkadım, Hastane Mah., Bilge Kaan Sok., 43 – Yandex, accessed on January 15, 2026, https://yandex.com.tr/maps/org/hastanebasi_cami/12090496943/
6. Çiftlik Caddesi Rehabilite Ediliyor – Beyaz Gaste, accessed on January 15, 2026, https://www.beyazgaste.com/ciftlik-caddesi-rehabilite-ediliyor/123293/
7. Samsun Çiftlik Caddesi’ne Sıfır Atık Projesi – Karadeniz Hayat Doğru Haberin Adresi, accessed on January 15, 2026, https://www.karadenizhayat.com/haber-samsun-ciftlik-caddesine-sifir-atik-projesi-8368.html
8. Samsun Büyükşehir Çiftlik Caddesi Sıfır Atık Dönüşüm Projesi – Akasyam Haber, accessed on January 15, 2026, https://www.akasyam.com/samsun-buyuksehir-ciftlik-caddesi-sifir-atik-donusum-projesi-199217/
9. Mert Irmağı ıslahı çalışmaları devam ediyor – Samsun Güncel Haber …, accessed on January 15, 2026, https://www.samsunguncelhaber.com/galeri/mert-irmagi-islahi-calismalari-devam-ediyor-994.html
10. Rain Gardens for RainScapes Technical Design Manual – Montgomery County, accessed on January 15, 2026, https://www.montgomerycountymd.gov/DEP/Resources/Files/rainscapes/raingarden/rain-gardens-technical-design-manual.pdf
11. Stormwater Management Handbook Implementing Green Infrastructure in Northern Kentucky Communities Appendices – EPA, accessed on January 15, 2026, https://www.epa.gov/sites/default/files/2014-04/documents/stormwater_management_handbook_kentucky_appendices.pdf
12. 5.4.6 Bioretention, accessed on January 15, 2026, https://tnpermanentstormwater.org/manual/14%20Chapter%205.4.6%20Bioretention.pdf
13. Bioswale Bioswale – City of San Diego, accessed on January 15, 2026, https://www.sandiego.gov/sites/default/files/legacy/thinkblue/pdf/bioswalelidcard.pdf
14. Rainscaping Guide: Stabilize Steep Slopes – Missouri Botanical Garden, accessed on January 15, 2026, https://www.missouribotanicalgarden.org/sustainability/sustainability/sustainable-solutions-for-you/rainscaping-guide/stabilize-steep-slopes
15. Rain Gardens for Tennessee: A Homeowner’s Guide – UT Institute of Agriculture, accessed on January 15, 2026, https://utia.tennessee.edu/publications/wp-content/uploads/sites/269/2023/10/W1137.pdf